Zelf een duurzaam huis bouwen – ervaringen uit de praktijk – deel 1

Als  je als bv3 medewerkers de kans krijgt zelf je huis te ontwerpen en te bouwen, komt alles bij elkaar. Je hebt de vrijheid om al je woonwensen te realiseren en kunt alle door bv3 opgebouwde expertise toepassen wat betreft duurzaam en toekomst gericht bouwen. Kortom, de perfecte businesscase die helemaal past bij de huidige verscherpte overheidsnormen om de CO2 uitstoot van bouwen en wonen drastisch omlaag te brengen.

Maar wat zijn de do’s en don’ts bij het aangaan van zo’n bouwavontuur? Welke keuzes en afwegingen maak je in materialen en constructies? Em hoe zit het met te verwachte investeringen en kosten? Kortom, allemaal zaken die in deze serie aan bod komen en waarover ik graag op regelmatige basis meer vertel. Als tekenaar en duurzaamheidsexpert bij bv3 ga ik het avontuur aan!

Kleinere ecologische voetafdruk
De wens voor een duurzaam huis is bij mij niet uit de lucht komen vallen. Duurzaam wonen en leven is iets waar ik en mijn vrouw Ivy al langere tijd veel mee bezig zijn. Denk aan zelfvoorzienend zijn, zo min mogelijk CO2 uitstoot creëren en zo veel mogelijk materialen recyclen met oog op het milieu: in alles wat we doen willen we onze footprint zo klein mogelijk maken. Ook binnen mijn werk bij bv3 leggen we bij onze bouw- en onderhoudsprojecten steeds meer de focus op duurzaamheid; behalve dat we met innovatieve materialen en slimme installaties het energieverbruik van panden omlaag willen brengen, kijken we ook hoe een bestaand of nieuw gebouw dusdanig kan worden ingericht zodat het mee kan groeien met veranderende functies en gebruikerswensen.


Strobouw
Persoonlijk geloof ik ook in dat het gebruik van natuurlijke, circulaire materialen in een woning bijdragen aan een gezonder en prettiger binnenklimaat. Dat werd helemaal bevestigd toen Ivy en ik een weekendje vertoefden in een waar ‘hobbithuisje’ in de Belgische Ardennen. Dat was helemaal opgetrokken uit stro en leem. Behalve dat we ons door karaktervolle bouw en fraaie ligging helemaal verbonden met de natuur voelden, merkten we ook hoe prettig het leem en hout aanvoelden en hoe deze materialen op positieve wijze de luchtkwaliteit beïnvloedden. Je ruikt het, je voelt het. We waren helemaal off the grid, dus zelfvoorzienend wat betreft watervoorziening en verwarming. We kwamen tot de conclusie dat we beslist ooit zelf in zo’n natuurlijk, eco-huis zouden willen wonen. Die kans kwam eind 2019, toen we de mogelijkheid kregen om op het perceel van Ivy’s ouders een huis te bouwen.

Goed voorbereid
We stapten vervolgens in een avontuur waarbij je met allerlei aspecten te maken krijgt en continu keuzes moet maken. Voor ons waren de uitgangspunten in ieder geval helder: we gingen het huis samen ontwerpen, wilden de bouw en coördinatie zo veel mogelijk zelf ter hand nemen én – geïnspireerd door het hobbithuisje – het moest beslist een huis van strobalen en leem worden. Daarbij kwam onze wens om zo veel mogelijk zelfvoorzienend te worden; Ivy had in 2007 al een jaar lang in Spanje off-the-grid gewoond en gewerkt . Ze wilde haar ervaring nu hier graag in de praktijk brengen.Gelukkig hoefden we niet te gaan pionieren; er zijn in Nederland al aardig wat mensen die voor hun huis strobouw hebben toegepast en veel van hun ervaringen en tips zijn online te vinden. Ook volgde ik een cursus strobouw en staken we ons licht op bij de Vereniging Strobouw.nl. Via hun netwerk vernamen de laatste ontwikkelingen en inzichten over deze nieuwe manier van huizenbouw.

Gemeente en omwonenden
De meeste mensen kopen een perceel op bouwgrond. De vergunningen zijn dan vaak al rond en ze kunnen dan kort daarop starten. Bij ons lag dat even anders, want het was oorspronkelijk privégrond zonder bouwbestemming, maar wel met een wijzigingsbevoegdheid. Normaliter zou dat een langslepende bestemmingsprocedure inhouden, maar bij ons verliep dat allemaal redelijk vlot. Dat is best uitzonderlijk, handelend als twee 2 particulieren zonder aannemer in het spel! Die snelle goedkeuring kwam vooral doordat onze ecologische insteek op veel steun kon rekenen. We moesten alleen wel de gevelindeling aanpassen.Verder hebben we in een vroeg stadium omwonenden op de hoogte gebracht van onze plannen. Zij hebben immers uitzicht op ons huis en perceel. We zijn stuk voor stuk bij ze langsgegaan en hebben ook uitgelegd dat we vooral wilden zorgen dat het uitzicht groener werd in plaats van meer beton en steen te creëren. Die belofte willen we straks ook zeker waar maken door veel bomen en struiken rond het huis aan te planten.

Waar zijn we nu?
Inmiddels zijn we sinds de start van de bouw 5 maanden verder en de contouren van ons huis krijgen langzaam vorm. De woning heeft 1 verdieping en wordt ca. 85m2 groot (450m3 inhoud). Het krijgt schuine daken, drie 3 dakkapellen en er komen drie kinderkamers met elk kleine vliering. In totaal is ons perceel 790m2. We doen alles in principe met zijn tweeën, van het ontwerpwerk tot de feitelijke bouw, maar voor de grotere klussen mogen we gelukkig vrienden en collega’s optrommelen. In grote lijnen is al het volgende gebeurd:- Na het bouwrijp maken van de grond (uitgraven, vlakken) en het uitzetten van het bouwraam, hebben we een fundering gestort van glasgranulaat.- De rand rond de fundering hebben we gemaakt van beton en daarop plaatsten we de houtconstructie die de basis vormt van ons strohuis. Deze hebben we in drie weken tot de nok opgebouwd.- Daarna construeerden we de basis voor het dak, wat een vrij lang proces is geweest. De sporen en i-liggers werden bevestigd, er kwam een houtvezelisolatie van 52mm en daarna werden alle tengels en panlatten aangebracht. Dat is eigenlijk net af (juni 2021).Ondertussen hebben we ook de riolering en alle andere voorbereidingen voor de waterleiding en elektra in het glasgranulaat aangebracht. Vervolgens hebben we daarop een dekvloer van beton gestort. Gebruikelijker is beton plus een dunne cementdekvloer, maar dat werd voor ons te prijzig en was gezien de bouwvak ook lastig te organiseren. Aangezien we straks de vloer willen tegelen is beton is wel wat lastiger te vlakken, maar gelukkig hebben een aantal tegelzetters ons gerustgesteld dat het prima kan. Dus daar gaan we maar van uit!

Kennis bv3 toepassen
Het is fijn is dat ik in dit proces kan terugvallen op de kennis en know-how van mijn collega’s binnen bv3. Of het nu gaat om installatiezaken, riolering of bouwtechnische details, we hebben overal wel een specialist voor in huis. Zo wist mijn collega Reinier, die architect is, ons goed te adviseren bij de gevelindeling, want die moesten we dus op verzoek van de gemeente aanpassen. We hadden zelf al flink gepuzzeld met de verhoudingen, maar kwamen er niet goed uit. Reinier keek toen mee en wist de raampartijen zodanig te verschuiven, dat ze veel evenwichtiger over het oppervlak werden verdeeld. Dat leverde veel meer eenheid op en zorgde zelfs voor meer lichtinval. Met dat ontwerp was de welstandscommissie gelukkig ook gauw akkoord.

Verdere planning
Op het programma staat nu het bevestigen van de plafondplanken zodat we straks ook op de bovenverdieping kunnen lopen en we gaan alle voorbereidingen treffen om de buitenwanden tijdelijk winddicht en waterdicht te maken zodat we straks de muren van stro kunnen opbouwen. Hoe dat werkt vertel ik in het volgende blog graag meer.